ÅšwiÄ™ta Jadwiga Królowa
Wspomnienie św. Jadwigi zostało przeniesione na 8 czerwca z dnia 17 lipca.

Jadwiga byÅ‚a trzeciÄ… i najmÅ‚odszÄ… po Katarzynie (+ 1378) i Marii (+ 1395) córkÄ… króla WÄ™gier i Polski, Ludwika AndegaweÅ„skiego, i Elżbiety, księżniczki boÅ›niackiej. UrodziÅ‚a siÄ™ prawdopodobnie 18 lutego 1374 roku. Rodzice planowali dla Jadwigi małżeÅ„stwo z Wilhelmem Habsburgiem. Dzieci połączono warunkowym Å›lubem (1378), by go dopeÅ‚nić w ich wieku dojrzaÅ‚ym. W chwili zawarcia Å›lubu warunkowego Jadwiga miaÅ‚a zaledwie 4 lata. W nadziei na przyszÅ‚y Å›lub wysÅ‚ano JadwigÄ™ do Wiednia. W tym jednak roku zmarÅ‚a najstarsza córka Ludwika WÄ™gierskiego, Katarzyna. W tej sytuacji odwoÅ‚ano JadwigÄ™ na WÄ™gry.
Po Å›mierci Ludwika WÄ™gierskiego (1382) WÄ™grzy ogÅ‚osili królowÄ… siostrÄ™ Jadwigi, MariÄ™. Natomiast Polacy zaprosili na swój tron JadwigÄ™. W wieku 10 lat zostaÅ‚a koronowana 16 października 1384 r. W zwiÄ…zku z zaistniałą sytuacjÄ… politycznÄ…, a także wobec dalekosiężnych planów polskich rozważano możliwość unii Polski z LitwÄ…. StaÅ‚a siÄ™ ona faktem dziÄ™ki małżeÅ„stwu królowej Jadwigi z WÅ‚adysÅ‚awem Jagiełłą, wielkim ksiÄ™ciem Litwy. Ceremonia zaÅ›lubin, poprzedzona chrztem Jagiełły (15 lutego 1386 r.), odbyÅ‚a siÄ™ w katedrze królewskiej 18 lutego 1386 r. Tam również 4 marca odbyÅ‚a siÄ™ koronacja Jagiełły na króla polskiego. Jagiełło miaÅ‚ wówczas 35 lat, Jadwiga – 12.
WiosnÄ… tego samego roku para królewska udaÅ‚a siÄ™ do Wielkopolski, gdzie król uspokoiÅ‚ tamtejszych panów, mianujÄ…c na wojewodÄ™ wielkopolskiego ich kandydata, Bartosza z Odolanowa. Rok później panowie polscy zdoÅ‚ali przekonać JadwigÄ™, by stanęła na czele wojsk i na nowo przyłączyÅ‚a RuÅ› do granic Polski. Starosta wÄ™gierski oddaÅ‚ RuÅ› bez oporu. 8 marca 1387 roku Jadwiga wjechaÅ‚a do Lwowa.
Jan DÅ‚ugosz (+ 1480) oddaje Jadwidze najwyższe pochwaÅ‚y. Gdy byÅ‚a maÅ‚oletnia, pozwoliÅ‚a, by rzÄ…dzili za niÄ… wytrawni i całą duszÄ… oddani polskiej racji stanu doradcy. Kiedy wraz z Jagiełłą zostaÅ‚a wspóÅ‚rzÄ…dczyniÄ… kraju, miaÅ‚a na celu jedynie dobro narodu polskiego. Z Krzyżakami wiodÅ‚a ożywionÄ… korespondencjÄ™: m.in. interpelowaÅ‚a w sprawie ich zbrojnych wypraw na LitwÄ™, jak też w sprawie przywÅ‚aszczonych sobie dóbr Opolczyka w Ziemi DobrzyÅ„skiej i na Kujawach. We WÅ‚ocÅ‚awku spotkaÅ‚a siÄ™ osobiÅ›cie z wielkim mistrzem krzyżackim, Konradem von Jungingen, by omówić problemy, dotyczÄ…ce obu stron (1397). DoprowadziÅ‚a do zgody miÄ™dzy WÅ‚adysÅ‚awem Jagiełłą a jego rywalem, Witoldem (1393). OdtÄ…d wszelkie porachunki dynastyczno-polityczne książęta litewscy zobowiÄ…zali siÄ™ zaÅ‚atwiać z udziaÅ‚em Jadwigi. W 1392 roku udaÅ‚a siÄ™ na WÄ™gry, gdzie w spotkaniu ze swojÄ… siostrÄ…, MariÄ…, omawiaÅ‚a w Lubowli i w Kezmarku sprawy obu paÅ„stw. NawiÄ…zaÅ‚a Å›cisÅ‚y kontakt z papieżem Urbanem VI (+ 1392) i Bonifacym IX (+ 1404), skutecznie likwidujÄ…c intrygi Krzyżaków, Opolczyka i Zygmunta Luksemburczyka.
Serca poddanych pozyskaÅ‚a sobie jednak przede wszystkim niezwykłą dobrociÄ…. Kiedy żoÅ‚nierze królewscy spustoszyli wieÅ›niakom pola, urzÄ…dzajÄ…c sobie na nich lekkomyÅ›lnie polowanie, zażądaÅ‚a od męża ukarania winnych i wynagrodzenia wyrzÄ…dzonych szkód. Kiedy Jagiełło zapytaÅ‚, czy jest już zadowolona, otrzymaÅ‚ odpowiedź: „A kto im Å‚zy powróci?” Przy budowie koÅ›cioÅ‚a NajÅ›wiÄ™tszej Maryi Panny „na Piasku” w Krakowie, istniejÄ…cego do dziÅ›, sama doglÄ…daÅ‚a robót. Pewnego dnia jej czujne oko dojrzaÅ‚o kamieniarza, który byÅ‚ smutny. Kiedy zapytaÅ‚a, co mu jest, dowiedziaÅ‚a siÄ™, że ten ma w domu ciężko chorÄ… żonÄ™ i boi siÄ™, że go zostawi samego z drobnymi dziećmi. Królowa, nie namyÅ›lajÄ…c siÄ™, wyrwaÅ‚a ze swego bucika zÅ‚otÄ… klamerkÄ™, obsadzonÄ… drogimi kamieniami, i oddaÅ‚a jÄ… robotnikowi, by opÅ‚aciÅ‚ lekarza. Nie zauważyÅ‚a wówczas, że bosÄ… stopÄ™ poÅ‚ożyÅ‚a na kamieniu oblanym wapnem. Odbity Å›lad wdziÄ™czny kamieniarz obkuÅ‚ dokoÅ‚a i wraz z kamieniem wmurowaÅ‚ w zewnÄ™trznÄ… Å›cianÄ™ Å›wiÄ…tyni. Do dzisiaj można jÄ… oglÄ…dać. Bardzo wiele koÅ›cioÅ‚ów chlubi siÄ™, że je fundowaÅ‚a, odnawiaÅ‚a i uposażyÅ‚a Jadwiga.
Do najpilniejszych trosk Jadwigi należaÅ‚o odnowienie Akademii Krakowskiej. ZaÅ‚ożyÅ‚ jÄ… Kazimierz Wielki w 1364 roku, jednak za rzÄ…dów Ludwika WÄ™gierskiego Akademia podupadÅ‚a. Jadwiga oddaÅ‚a wszystkie swoje klejnoty na jej odnowienie. WystaraÅ‚a siÄ™ także u Stolicy Apostolskiej o zezwolenie na jej dalsze prowadzenie i rozbudowÄ™. AkademiÄ™ otwarto po jej Å›mierci w 1400 roku.
Jagiełło bardzo pragnÄ…Å‚ mieć potomka, który zapewniÅ‚by ciÄ…gÅ‚ość jego rodu na tronie polskim. Kiedy wiÄ™c Jadwiga zostaÅ‚a matkÄ…, na dworze królewskim zapanowaÅ‚a wielka radość. Niestety, trwaÅ‚a krótko, bo zakoÅ„czyÅ‚a siÄ™ podwójnÄ… tragediÄ…: Å›mierciÄ… dziecka i matki. Dnia 22 marca 1399 roku Jadwiga urodziÅ‚a córkÄ™, której na chrzcie dano imiÄ™ matki oraz (na cześć papieża) imiona: Elżbieta, Bonifacja. Jednak po trzech tygodniach dziewczynka zmarÅ‚a, a niebawem zmarÅ‚a też matka. Zasnęła w Panu 17 lipca 1399 roku, w wieku 25 lat, okrywajÄ…c naród polski żaÅ‚obÄ…. Jako królowa rzÄ…dziÅ‚a PolskÄ… sama przez 2 lata (1384-1386), natomiast razem z Jagiełłą – przez 13 lat (1386-1399).

OpÅ‚akiwanÄ… przez wszystkich królowÄ™ pochowano w podziemiach katedry krakowskiej na Wawelu. W 1887 roku odnaleziono tam jej Å›miertelne szczÄ…tki pod posadzkÄ… katedry. W 1949 roku jej grób otwarto ponownie i przeprowadzono badania naukowe. Zachowane koÅ›ci pochowano w nowej trumnie, którÄ… umieszczono w artystycznym sarkofagu z biaÅ‚ego marmuru. Spoczywa w nim dotÄ…d.
Z pamiÄ…tek po Å›w. Jadwidze warto wymienić krzyż, który znajduje siÄ™ w katedrze wawelskiej, uważany za cudowny, nazywany także „krzyżem Jadwigi”, gdyż przed nim królowa miaÅ‚a siÄ™ czÄ™sto modlić. WedÅ‚ug podania z tego krzyża Chrystus miaÅ‚ do niej przemówić. Tu wreszcie miaÅ‚a zapaść decyzja Jadwigi o rezygnacji ze szczęścia osobistego (i małżeÅ„stwa z Wilhelmem) na rzecz pozyskania dla Chrystusa Litwy.
Od razu po Å›mierci JadwigÄ™ uważano za Å›wiÄ™tÄ…, chociaż lud czÄ™sto mieszaÅ‚ jÄ… ze Å›w. JadwigÄ… ÅšlÄ…skÄ… (+ 1243). W 1426 roku arcybiskup gnieźnieÅ„ski, Wojciech JastrzÄ™biec, rozpoczÄ…Å‚ formalny proces kanoniczny. W swoim dekrecie napisaÅ‚ m.in.: „Z doÅ›wiadczenia wiemy, że speÅ‚niaÅ‚a przeróżne uczynki miÅ‚osierdzia, cierpliwoÅ›ci, postów, czuwaÅ„ oraz innych niezliczonych dzieÅ‚ pobożnych”. Arcybiskup poleciÅ‚ także zbierać fundusze na proces kanonizacyjny Jadwigi. Niestety, Kazimierz JagielloÅ„czyk przeznaczyÅ‚ je na wojnÄ™ z Krzyżakami. Starania Jagiellonów o kanonizacjÄ™ Å›w. Kazimierza, pochodzÄ…cego z ich rodu, ponownie odsunęły na dalszy plan kanonizacjÄ™ Jadwigi. Potem nastaÅ‚ czas nieustannych wojen i wewnÄ™trznych zamieszek, wreszcie 150 lat trwajÄ…ca niewola. Dopiero w XX w. starania o beatyfikacjÄ™ Jadwigi podjÄ™li na nowo arcybiskup krakowski kardynaÅ‚ Adam Stefan Sapieha (+ 1951) i kardynaÅ‚ Karol WojtyÅ‚a.
Z polecenia Å›w. Jana PawÅ‚a II jego nastÄ™pca na stolicy arcybiskupów krakowskich, kardynaÅ‚ Franciszek Macharski, w roku 1979 przesÅ‚aÅ‚ do Rzymu formalnÄ… proÅ›bÄ™ o beatyfikacjÄ™, do której dołączyÅ‚ liczÄ…cÄ… ponad 350 stron dokumentacjÄ™ nieprzerwanego kultu Jadwigi, trwajÄ…cego po dzieÅ„ dzisiejszy. Kongregacja do Spraw Kanonizacji na tej podstawie przygotowaÅ‚a relacjÄ™ o kulcie. Na polecenie papieża Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów przygotowaÅ‚a teksty liturgiczne i wyznaczyÅ‚a dzieÅ„ 17 lipca na doroczne wspomnienie Jadwigi. Dokumenty tych kongregacji Å›w. Jan PaweÅ‚ II osobiÅ›cie przywiózÅ‚ do Polski i 8 czerwca 1979 r. na zamkniÄ™cie synodu archidiecezji krakowskiej odprawiÅ‚ MszÄ™ Å›wiÄ™tÄ… ku czci bÅ‚. Jadwigi.
W 1996 roku zostaÅ‚ ogÅ‚oszony dekret o heroicznoÅ›ci cnót Jadwigi, w którym napisano: „KobietÄ… dla KoÅ›cioÅ‚a i dla Ojczyzny najbardziej zasÅ‚użonÄ… byÅ‚a bÅ‚ogosÅ‚awiona Jadwiga, królowa Polski, która sprawiedliwoÅ›ciÄ… i troskliwÄ… miÅ‚oÅ›ciÄ… rzÄ…dziÅ‚a swoim narodem, popieraÅ‚a rozszerzanie wiary i kultury chrzeÅ›cijaÅ„skiej i jak Å›wiatÅ‚o postawione na Å›wieczniku Å›wiÄ™toÅ›ciÄ… życia i dzieÅ‚ami ozdobiÅ‚a wspólnotÄ™ koÅ›cielnÄ… i Å›wieckÄ…. […] Wraz z mężem, który dochowaÅ‚ obietnic zÅ‚ożonych przed zaÅ›lubinami, Jadwiga czynnie uczestniczyÅ‚a w życiu Królestwa polsko-litewskiego; miaÅ‚a wÅ‚asny dwór i kancelariÄ™, i podejmowaÅ‚a obowiÄ…zki administracyjne, popierajÄ…c sprawiedliwość i pokój tak w sprawach wewnÄ™trznych, jak i w zaÅ‚atwianiu spraw z innymi paÅ„stwami. Prawo Boże byÅ‚o w jej życiu i dziaÅ‚alnoÅ›ci najwyższÄ… wartoÅ›ciÄ…. […] Dla chorych zaÅ‚ożyÅ‚a wiele szpitali i nie szczÄ™dziÅ‚a pomocy biednym. Mimo mÅ‚odego wieku zawsze dziaÅ‚aÅ‚a z roztropnoÅ›ciÄ…, mÄ™stwem i Å‚agodnoÅ›ciÄ…, majÄ…c na uwadze chwałę Boga, dobro KoÅ›cioÅ‚a i swojego ludu. «ByÅ‚a zwierciadÅ‚em czystoÅ›ci, pokory i prostoty». PraktykowaÅ‚a umiarkowanie w używaniu dóbr ziemskich i post, unikaÅ‚a próżnej chwaÅ‚y i przepychu, swojÄ… nadziejÄ™ zÅ‚ożyÅ‚a w Bogu i pragnęła wiecznej nagrody”.
Kanonizacji Jadwigi dokonaÅ‚ również Å›w. Jan PaweÅ‚ II – na krakowskich BÅ‚oniach, 8 czerwca 1997 r., w obecnoÅ›ci ponad miliona ludzi, w 18. rocznicÄ™ pierwszej Mszy o bÅ‚. Jadwidze odprawionej w Krakowie. Z tej racji obchód ku czci Å›w. Jadwigi przeniesiono z pierwotnego terminu (17 lipca, dies natalis ÅšwiÄ™tej) na dzieÅ„ 8 czerwca. ByÅ‚a to pierwsza w dziejach kanonizacja na ziemi polskiej. W homilii Papież-Polak mówiÅ‚ m.in.: „Najgłębszym rysem jej krótkiego życia, a zarazem miarÄ… jej wielkoÅ›ci, jest duch sÅ‚użby. SwojÄ… pozycjÄ™ spoÅ‚ecznÄ…, swoje talenty, caÅ‚e swoje życie prywatne caÅ‚kowicie oddaÅ‚a na sÅ‚użbÄ™ Chrystusa, a gdy przypadÅ‚o jej w udziale zadanie królowania, oddaÅ‚a swe życie również na sÅ‚użbÄ™ powierzonego jej ludu”.
W ikonografii Å›w. Jadwiga przedstawiana jest w stroju królewskim. Jej atrybutem sÄ… buciki.
ŹródÅ‚o: Ewangelia dla nas - strona Katolicka
powrót